1. Kosten stijgen als gevolg van te hoog nitraatgehalte
De EU-nitraatrichtlijn beschermt dieper gelegen grondwater en oppervlaktewater. Van belang voor schone drinkwatervoorraden nu en in de toekomst. Mestgift leidt tot verhoging van het nitraatgehalte. Daarnaast veroorzaakt het verzuring, verhoogde sulfaat- en zware metalengehalten, toename van de hardheid, hogere fosfaatgehaltes en belasting van drinkwaterbronnen met diergeneesmiddelen. Daardoor zijn maatregelen als verplaatsing van winputten en uitbreiding van zuivering noodzakelijk. Alleen al waterbedrijf Vitens heeft als gevolg mestgift te maken met jaarlijkse kosten van € 15 miljoen. De kosten van zuiveringsinspanningen door drinkwaterbedrijven nemen toe. En niet af, zoals de Kaderrichtlijn Water (KRW) voorschrijft.

Houd bij vaststellen van gebruiksnormen rekening met indirecte gevolgen mestgift.

2. Bescherming drinkwaterbronnen door afstemming van mest- en waterbeleid
Reductie van de nitraatconcentratie in grondwaterlichamen met drinkwaterwinningen is een resultaatverplichting vanuit de Kaderrichtlijn Water. Conform EU beleid moet de gemiddelde nitraat-concentratie in alle KRW grondwaterlichamen onder de 50 mg/l komen te liggen, ook op uitspoelingsgevoelige droge zand- en lössgronden. Nog steeds is op deze gronden sprake van overschrijding van de nitraatnorm. De normoverschrijdingen verdwijnen niet door de voorgestelde handhaving van de huidige gebruiksnormen. Uit de Stroomgebiedbeheersplannen en de gebiedsdossiers blijkt dat er bij een aanzienlijk aantal winningen maatregelen noodzakelijk zijn om de KRW-doelstellingen te realiseren. Om de drinkwaterbronnen te beschermen is afstemming van het mestbeleid met de doelstellingen van de KRW is noodzakelijk.

Nog steeds overschrijdingen nitraatnorm: afstemmen mest- en waterbeleid.

3. Maatwerk in normen voor kwetsbare gebieden
De nitraatnorm voor grondwater wordt uitgedrukt als gemiddelde per gebied. Door de grootte van de regionale toetsingsgebieden kunnen overschrijdingen van de nitraatnorm in een deelgebied worden gecompenseerd door een onderschrijding in het andere. Zo treden voor drinkwaterwinningen, met name op de droge zandgronden, overschrijdingen van de drinkwaternorm op die niet als zodanig aangemerkt worden. Daardoor worden bij deze knelpunten niet voldoende maatregelen genomen om ze op te lossen. Het mestbeleid en de gebruiksnormen moeten gedifferentieerd worden naar intrekgebieden van drinkwaterwinningen. Meer maatwerk is van belang om de normoverschrijdingen terug te dringen. De gemiddelde nitraatnorm van 50 mg/l moet gelden voor de intrekgebieden van de kwetsbare winningen.

Differentieer mestbeleid en gebruiksnormen naar intrekgebieden drinkwaterwinningen.

4. Versterken innovatie en monitoring
In een groot deel van Nederland is de concentratie van nitraat te hoog. De daling van de nitraatconcentratie stagneert de laatste jaren. Verdere verduurzaming van het huidige agrarische mestgebruik kan deze trend keren. Dit is essentieel om de milieubelasting terug te dringen. De ‘best beschikbare technieken’ wat betreft verduurzaming van de agrarische praktijk en mestverwerking moeten daarom ingezet worden. Een toegesneden monitoringsysteem binnen grondwaterwingebieden op nitraatdoelstellingen voor drinkwaterwinning is van belang.

Zet best beschikbare technieken in voor duurzamere agrarische praktijk.

Datum: december 2011
voor informatie :Lieke Coonen; 070 414 47 91 ; coonen@vewin.nl