Snelle ontwikkeling nanotechnologie
Nanotechnologie biedt nieuwe technische mogelijkheden, maar ook onbekende risico’s. Op nanoschaal kan een stof andere eigenschappen bezitten of deze kunstmatig verkrijgen. Voor drinkwater kunnen vrije nanodeeltjes risico’s voor de volksgezondheid vormen. Vrije nanodeeltjes kunnen tot in de hersenen en cellen doordringen. Binnenin cellen is een groot aantal interacties met subcellulaire structuren denkbaar.
Verwacht wordt dat nanotechnologie een grote vlucht gaat nemen. Ook de emissies naar het watermilieu kunnen dan sterk toenemen. Vewin vindt dat er daarom nú reden is om actie te ondernemen.

Het uitgangspunt dient te zijn dat toekomstige gezondheidsrisico’s worden voorkomen.

Gezondheidsrisico’s voorkomen
Het beleid dient te waarborgen dat de verspreiding van - mogelijk voor de volksgezondheid schadelijke - vrije nanodeeltjes in het watermilieu wordt voorkomen. De overheid moet zich sterk maken voor:

1. Het voorzorgsprincipe & aanpak bij de bron
Vewin pleit voor een adequate aanpak van nanodeeltjes bij de bron = de fabrikant. Voorts dient het voorzorgsprincipe te worden gehanteerd totdat voor het specifieke deeltje het uitblijven van gezondheidskundige risico’s voldoende is bewezen. Deze twee principes zijn ook verankerd in de zogenaamde zorgplicht voor fabrikanten op Europees niveau. De zorgplicht houdt in dat fabrikanten en importeurs zelf de verantwoordelijkheid hebben om in actie te komen wanneer ze vermoeden dat hun stof schade toebrengt aan mens of milieu, resp. te bewijzen dat de stof géén gevaar oplevert voor de volksgezondheid.

De overheid moet de zorgplicht vertalen in specifieke Europese/nationale bepalingen.

2. Specifieke Nano-bepalingen
Nanodeeltjes zijn binnen REACH en overige EU-regelgeving normale chemische stoffen. Dit terwijl de beschikbare methoden in de Technical Guidance Documents niet zonder meer toepasbaar zijn op nanodeeltjes. Nanodeeltjes behoren tot de categorie 'moeilijke stoffen' te worden gerekend die een case-by-case beoordeling vereisen, óók bij de productie van beperkte volumes. Het totaal aan regels voor de productie, de import en het gebruik van stoffen dient voor nanotechnologie met regelmaat te worden geëvalueerd op het aspect bescherming van de volksgezondheid.

3. Fundamenteel onderzoek impact gezondheid en ontwikkelen meetmethodes
Vewin vindt dat de rijksoverheid middelen dient in te zetten om risico’s voor de volksgezondheid in beeld te brengen en methoden om deze te voorkomen. Prioriteiten daarbij:

• Kennisopbouw methoden om nanodeeltjes effectief te immobiliseren.
• Kennisopbouw over effecten van (combinaties van) specifieke nanodeeltjes in het menselijk lichaam. Kennisopbouw over nieuwe (risicovolle) verbindingen tussen vrije nanodeeltjes.
• Een vertaling van het voorzorgsbeginsel in normen voor vrije nanodeeltjes in (drink)water. Voorspellingsmodellen voor de emissie van vrije nanodeeltjes naar water.
• Ontwikkelen van meetmethodes van (groeps)concentraties van vrije nanodeeltjes in water.

Voorzorg drinkwatersector: uitvoerig testen
De Nederlandse drinkwatersector hanteert de grootste voorzorg bij de inzet van nanotechnologie in het primaire proces. Nanodetectoren / met nanotechnologie behandelde membranen / de inzet van vrije nanodeeltjes om verontreiniging te verwijderen worden uitsluitend na uitvoerige internationale veiligheidstesten ingezet.

Datum: maart 2010
Voor meer informatie: Nicole Zantkuijl, 070 414 4770, zantkuijl@vewin.nl

Position Paper als pdf