Jaarverslag 2022
Voorwoord
‘Tekort aan drinkwater dreigt.’ Deze kop ‘sierde’ de voorpagina van NRC op 26 september 2022. ‘Sierde’ tussen aanhalingstekens, want zo wil de drinkwatersector liefst niet in de belangstelling staan. Maar helaas klopte deze kop wel. Dat er water uit de kraan komt lijkt vanzelfsprekend, maar dat dreigt steeds minder het geval te zijn. De beschikbaarheid en kwaliteit van de drinkwaterbronnen — grond- en oppervlaktewater — staan onder toenemende druk en het watersysteem loopt tegen zijn grenzen aan door droogte, verzilting en een toenemende watervraag door een groeiende bevolking en economie. De kwaliteit van onze drinkwaterbronnen verslechtert bovendien door vervuiling vanuit landbouw, industrie en huishoudens.
Jaarverslag 2022
Voorwoord
Jaarverslag 2022
Voorwoord
‘Tekort aan drinkwater dreigt.’ Deze kop ‘sierde’ de voorpagina van NRC op 26 september 2022. ‘Sierde’ tussen aanhalingstekens, want zo wil de drinkwatersector liefst niet in de belangstelling staan. Maar helaas klopte deze kop wel. Dat er water uit de kraan komt lijkt vanzelfsprekend, maar dat dreigt steeds minder het geval te zijn. De beschikbaarheid en kwaliteit van de drinkwaterbronnen — grond- en oppervlaktewater — staan onder toenemende druk en het watersysteem loopt tegen zijn grenzen aan door droogte, verzilting en een toenemende watervraag door een groeiende bevolking en economie. De kwaliteit van onze drinkwaterbronnen verslechtert bovendien door vervuiling vanuit landbouw, industrie en huishoudens.
NRC maar ook vele andere media besteedden aandacht aan een door Vewin uitgevoerde verkenning naar de vraag of de drinkwatervoorziening op korte en lange termijn is veiliggesteld. Deze verkenning maakt duidelijk dat alle tien de drinkwaterbedrijven al voor 2030 extra productiecapaciteit nodig hebben. Bij drie van de tien is die behoefte zelfs al per direct aan de orde. Het is helemaal niet zeker dat dit tijdig lukt en de toekomstige drinkwatervoorziening wordt gegarandeerd. Integendeel, drinkwaterbedrijven lopen tegen steeds meer juridische en bestuurlijke belemmeringen aan.
In sommige regio’s ontstaan zonder snelle aanvullende maatregelen op korte termijn problemen met het verzekeren van de drinkwatervoorziening. Bij het uitblijven van actie gaan die knelpunten zich in steeds meer gebieden manifesteren. Veel van de beoogde 900.000 nieuwe woningen worden gebouwd in regio’s waar knelpunten op korte of langere termijn dreigen. Al kort na de start van het kabinet heeft Vewin daarom aan de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening laten weten dat het, zonder tijdige maatregelen, helemaal niet zeker is dat al die nieuwe woningen op tijd drinkwater kunnen krijgen.
De verkenning van Vewin benoemt ook de extra inspanningen die noodzakelijk zijn om te voorkomen dat de dreigende knelpunten realiteit worden. De rode draad hiervan is samen te vatten als een actievere invulling door alle overheden van de wettelijk verankerde zorgplicht voor de openbare drinkwatervoorziening. Daarbij heeft het Rijk een rol, maar de andere overheden, met name provincies, hebben die zeker ook. Vandaar dat Vewin heeft bepleit het veiligstellen van de openbare drinkwatervoorziening nadrukkelijk op te nemen als opgave in de aan de provincies te sturen structurerende keuzes en startpakketten, die de basis vormen voor de gebiedsgerichte uitwerking in het kader van de NOVEX en het NPLG.
‘Bij het uitblijven van actie gaan knelpunten zich in steeds meer gebieden manifesteren.’
Dit pleidooi kreeg zeker gehoor. In november 2022 stuurden de bewindslieden van Infrastructuur en Waterstaat hun brief over ‘Water en bodem sturend’ naar de Tweede Kamer. Die brief vult het principe concreet in dat water en bodem de ruimtelijke inrichting moeten gaan sturen. Ook vertaalt de brief dat in doelen en structurerende keuzes voor genoemde gebiedsgerichte uitwerking. Op het gebied van het veiligstellen van de drinkwatervoorziening wordt de beschikbaarheid van drinkwater nadrukkelijk genoemd als criterium voor de locatiekeuze van nieuwe woningen. Ook stellen de bewindspersonen vast dat het garanderen van de leveringsplicht van drinkwater – wanneer nodig – prioriteit krijgt bij ruimtelijke keuzes.
Enkele weken later verstuurde de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening zijn startpakketten aan de provincies. Deze startpakketten bevatten de nationale opgaven die voortvloeien uit de nationale programma’s. De beschikbaarheid en kwaliteit van drinkwaterbronnen is daar nadrukkelijk onderdeel van. De minister onderstreept het belang van rekening houden met de drinkwaterfunctie bij het maken van ruimtelijke keuzes.
Het is nu zaak bij de uitwerking in provincies en regio’s daadwerkelijk invulling te gegeven aan ruimtelijke keuzes die een duurzame en toekomstbestendige drinkwatervoorziening veiligstellen. De tien Nederlandse drinkwaterbedrijven staan in de startblokken om daar in hun regio’s hun bijdrage aan te leveren!
Peter van der Velden Voorzitter Vewin
