Waterbewust bouwen

Inleiding

Drinkwater is essentieel voor volksgezondheid, welzijn en welvaart. Bewust en verantwoord gebruik van drinkwater draagt bij aan het zekerstellen van de toekomstige drinkwatervoorziening. De drinkwaterbedrijven zetten zich daarom in voor vermindering van het gebruik van drinkwater, bijvoorbeeld voor doeleinden waarvoor drinkwater niet strikt noodzakelijk is. Op dit moment is de toepassing van regenwater voor huishoudelijke toepassingen vaak niet toegestaan in de drinkwaterregelgeving, en dat geldt ook voor hergebruik van gebruikt drinkwater. Daarnaast is in de bouwregelgeving geen voorziening getroffen voor gemeenten om bij nieuwbouw en verbouw eisen te stellen aan individuele en/of collectieve regenwateropvang en -gebruik.

In het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing zijn door een groot aantal partijen, waaronder de drinkwaterbedrijven, afspraken gemaakt om te verkennen of en hoe waterbewust bouwen een bijdrage kan leveren aan het halen van het afgesproken doel van 100 liter drinkwater per persoon per dag in 2035. Eén van die afspraken is dat de ministeries van VRO en IenW onderzoek laten uitvoeren naar de risico’s van het gebruik van hemelwater en/of grijs water in de gebouwde omgeving voor de volksgezondheid. Het RIVM publiceerde in september 2025 een kennisnotitie over de mogelijke gezondheidsrisico’s en beheersmaatregelen.

Kabinetsreactie

De conclusie van het RIVM is dat, hoewel het gebruik van huishoudwater bijdraagt aan het verminderen van het drinkwaterverbruik, er momenteel onvoldoende maatregelen van kracht zijn voor het ontwerp, de aanleg en het beheer van een huishoudwatersysteem om mogelijke risico’s, zoals foutaansluitingen tussen het huishoudwater- en drinkwatersysteem, volledig uit te sluiten. Daarom wordt aanbevolen om dit soort systemen nu niet in het Besluit bouwwerken leefomgeving te verplichten.

In de verzamelbrief t.b.v. het Wetgevingsoverleg Water van 2 februari 2026 geeft de Minister van IenW aan deze conclusie en aanbeveling van het RIVM over te nemen en nu niet over te gaan tot het verplichten van de toepassing van regenwater voor huishoudelijke toepassingen. Hetzelfde geldt voor het toevoegen van bad- en douchewater (licht grijs water) als automatisch goedgekeurde bron voor huishoudwater aan het Drinkwaterbesluit. De Minister wil wel stappen blijven zetten om dit in de toekomst wellicht wel mogelijk te maken. Daarvoor worden met de ILT afspraken gemaakt om “pilotprojecten” te monitoren, zodat (positieve) ervaringen en resultaten kunnen worden gebruikt om te onderbouwen of opname in wet- en regelgeving verantwoord is. Ook wil de Minister verkennen of een financiële bijdrage geleverd kan worden aan nieuwe pilotprojecten, waarin de hieronder genoemde beheersmaatregelen worden getest.

Voorts zegt de Minister toe om met het ministerie van VRO de komende 2 jaar invulling te geven aan de aanbevelingen die het RIVM doet in de kennisnotitie:

• Bestaande beheersmaatregelen voor ontwerp, aanleg en beheer van een huishoudwatersysteem, samen met de branche aanvullen, voor zowel hemel- als grijswater;
• Deze beheersmaatregelen vast te leggen in richtlijnen en werkprotocollen;
• Onderzoeken of dit in de praktijk wordt opgevolgd en hoe effectief de maatregelen zijn;
• Kwaliteitseisen op te stellen voor huishoudwater voor toiletspoeling afkomstig van grijswater en/of prestatiestreefwaarden op te stellen voor de zuivering van het systeem.

Na een jaar zal de Minister de tussenstand aan de Tweede Kamer rapporteren, zoals toegezegd tijdens het Wetgevingsoverleg Water van 2 februari 2026.

Ook pakt de Minister de uitwerking van een maatschappelijke kosten en baten onderzoek (MKBA) en een onderzoek naar de integrale milieuprestatie van grijs- en hemelwatersystemen (LCA) zo snel mogelijk op samen met de Minister van VRO, nadat de aanbevolen aanpassingen van beheersmaatregelen definitief zijn. Inzicht in de omvang en intensiteit van deze aanpassingen is immers nodig voor een goede bepaling van de effecten in termen van kosten en milieubelasting van woningen. In 2028 wordt door het kabinet bezien of het verantwoord is om wet- en regelgeving aan te passen.

Standpunt Vewin

Vewin pleit ervoor om dit advies van de Minister te volgen. Meer gebruik van regenwater en hergebruik van drinkwater kunnen volgens de drinkwaterbedrijven bijdragen aan vermindering van het drinkwatergebruik, maar het waarborgen van de volksgezondheid moet altijd voorop blijven staan. Daarom is het noodzakelijk om aan waterbesparende voorzieningen en installaties centraal vastgelegde normering, certificering en toezicht/controle te verbinden. Deze moeten in onderliggende regelingen nader worden uitgewerkt.

Intussen werken verschillende drinkwaterbedrijven mee aan pilots.

• Regisseer als IenW het aanbevolen vervolgonderzoek naar normering, certificering en toezicht/controle met de volksgezondheid als leidend principe;
• Indien er voldoende waarborgen zijn om de risico’s voor de volksgezondheid uit te sluiten, kan waterbewust bouwen als mogelijkheid in het Bouwbesluit worden opgenomen en kunnen toepassingsmogelijkheden van regenwater en hergebruik van drinkwater worden verruimd in het Drinkwaterbesluit