Het drinkwater in Nederland behoort tot de top van de wereld en kan overal en altijd direct uit de kraan gedronken worden, tegen een zeer betaalbare prijs. Maar de vanzelfsprekendheid waarmee Nederlanders de kraan opendraaien, staat in scherp contrast met de uitdagingen waar de drinkwatersector voor staat. Klimaatadaptatie, bevolkingsgroei, vervuiling, verduurzaming en de toenemende vervangingsopgave van ondergrondse infrastructuur vragen om een forse toename van investeringen. De ruimte om te investeren wordt echter ingeperkt door de wettelijk vastgestelde WACC (Weighted Average Cost of Capital), die een maximum stelt aan de vergoeding die de drinkwaterbedrijven mogen betalen aan financiers.
Deze pagina legt uit wat de WACC is, hoe hoog deze momenteel is, waarom drinkwaterbedrijven pleiten voor een hogere WACC, en wie de WACC vaststelt en volgens welk proces.
De WACC (Weighted Average Cost of Capital; gewogen vermogenskostenvoet) maximeert de vermogenskosten (vreemd en eigen vermogen) die drinkwaterbedrijven in hun tarieven mogen doorberekenen. Op grond van de Drinkwaterwet wordt de WACC eens per drie jaar vastgesteld. Daarbij is in detail vastgelegd hoe de berekening moet plaatsvinden.
Voor de periode 2025–2027 is de WACC vastgesteld op 4,32%. Dit percentage ligt hoger dan in de vorige periode (2,95%).
De verhoging van de WACC, die mede mogelijk is gemaakt door een aanpassing van de Drinkwaterregeling, levert voor de komende drie jaar een belangrijke bijdrage aan een toekomstbestendige drinkwatervoorziening. Voor een structurele verbetering van de financieringsruimte van de drinkwatersector is echter meer nodig.
De drinkwatersector staat de komende jaren voor een sterk stijgende investeringsopgave. Deze investeringen behelzen uitbreidingsinvesteringen ter vergroting van de productiecapaciteit, onder andere met het oog op de woningbouwopgave. Maar het gaat ook om vervangingsinvesteringen en in toenemende mate investeringen als gevolg van (andere) ontwikkelingen in omgeving en beleid. Te denken valt bijvoorbeeld aan extra zuiveringsinspanningen voor onder andere PFAS en extra maatregelen in het kader van het verhogen van de weerbaarheid.
De financierbaarheid van deze investeringen is niet voor elk drinkwaterbedrijf vanzelfsprekend. De financieringsruimte voor deze investeringen wordt begrensd door de wettelijk vastgestelde WACC die een maximum stelt aan de vergoeding die de drinkwaterbedrijven mogen betalen aan financiers. Voor de periode 2025 – 2027 is de WACC enigszins verruimd, maar dat biedt nog geen structurele oplossing.
Het verhogen van het percentage voor de komende periode is een tijdelijke oplossing, terwijl de noodzakelijke investeringen van de sector voor de lange termijn vragen om blijvend meer financieringsruimte. De onderliggende aanleidingen voor veel van deze investeringen, klimaatverandering, economische groei, bevolkingsgroei, zijn immers niet voorbij na 2027. De sector heeft daarom met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) afgesproken gezamenlijk structurele oplossingen voor de lange termijn verkennen. Mogelijk behoeven deze een wijziging van de Drinkwaterwet. Deze mogelijke oplossingen worden uitgewerkt in een werkgroep met het ministerie van IenW, het Interprovinciaal Overleg, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, de Inspectie Leefomgeving en Transport en Vewin.
De WACC-regelgeving houdt op dit moment onvoldoende rekening met de sterk gestegen investeringsbehoefte en de strengere regels van de banken. Drinkwaterbedrijven krijgen zo te weinig ruimte om inkomsten te genereren en zijn daardoor steeds meer afhankelijk van externe financiering. Door de strenger wordende (ratio-) eisen van de financiers wordt het echter steeds moeilijker om langlopende financieringen aan te trekken. Investeringen die nu nodig zijn om het systeem robuust te houden, dreigen daardoor onhaalbaar te worden.
De vaststelling van de WACC is een wettelijk vastgelegd proces.
Voor de periode 2025–2027 heeft de ACM op 17 oktober 2024 advies uitgebracht. De minister heeft dit advies volledig overgenomen, wat heeft geleid tot de vaststelling van de WACC op 4,32%
Voor meer informatie over dit thema staan wij u graag te woord.
