Drinkwater draait om volksgezondheid. De weerbaarheid van drinkwaterbedrijven en de crisisvoorbereiding van drinkwaterbedrijven zijn essentieel voor het functioneren van de samenleving. Drinkwater is een eerste levensbehoefte en onderdeel van de top-vitale infrastructuur. Uitval van de drinkwatervoorziening zou binnen korte tijd grote maatschappelijke gevolgen kunnen hebben.
De drinkwatersector heeft daarom structureel maatregelen getroffen om verstoringen te voorkomen, op te vangen en te herstellen. Deze pagina geeft antwoord op de meest gestelde vragen over hoe die weerbaarheid is georganiseerd. Zo leest u hoe de drinkwatersector zich voorbereidt op crises, hoe leveringszekerheid is georganiseerd en welke rol wetgeving en samenwerking spelen.
Drinkwater behoort tot de top-vitale infrastructuur van Nederland. Wanneer de drinkwatervoorziening uitvalt, kan dat binnen korte tijd grote maatschappelijke gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan gevolgen voor volksgezondheid, ziekenhuizen en zorginstellingen, of de (voedsel)industrie. Daarom is de drinkwatersector onderdeel van nationale crisisstructuren en werkt zij samen met organisaties zoals het Nationaal Cyber Security Centrum.
Weerbaarheid betekent in dit verband: het vermogen van drinkwaterbedrijven om verstoringen te voorkomen, de gevolgen te beperken en de levering van drinkwater snel te herstellen.
De crisisvoorbereiding van drinkwaterbedrijven is wettelijk vastgelegd in de Drinkwaterwet, het Drinkwaterbesluit en de Drinkwaterregeling. Deze regelgeving bevat eisen voor de drinkwaterkwaliteit. Twee belangrijke normen binnen deze wetgeving zijn de drukeis en de leveringszekerheidseis.
Drukeis
Onder normale omstandigheden moet drinkwater met voldoende druk en kwaliteit bij de klant aankomen. De minimale druk bedraagt: 150 kilopascal (kPa) op het leveringspunt bij een afname van 1000 liter per uur.
Leveringszekerheidseis
Wanneer een productielocatie of onderdeel van het systeem uitvalt, moet een drinkwaterbedrijf binnen 24 uur minstens 75% van de hoeveelheid van een maximumdag kunnen leveren. Om dit mogelijk te maken zijn drinkwatersystemen ontworpen met gekoppelde productielocaties, dubbele transportleidingen op kritieke punten, calamiteitenkoppelingen tussen buurdrinkwaterbedrijven en buffercapaciteit in duinen, spaarbekkens of grondwater.
Dankzij deze redundantie is de drinkwaterlevering in Nederland zeer betrouwbaar. Gemiddeld is de drinkwaterlevering aan huishoudens jaarlijks slechts ongeveer 15 minuten onderbroken.
Drinkwaterbedrijven analyseren systematisch mogelijke risico’s voor de drinkwatervoorziening.
Elke vier jaar stelt elk drinkwaterbedrijf een leveringsplan op. Onderdeel daarvan is een verstoringsrisicoanalyse. In deze analyse worden zowel gevaren als dreigingen in kaart gebracht.
Voorbeelden van gevaren:
Voorbeelden van dreigingen:
Op basis van deze analyse nemen drinkwaterbedrijven organisatorische, fysieke en digitale maatregelen om risico’s te beperken. De leveringsplannen, inclusief de risicoanalyse en maatregelen, worden beoordeeld door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), die ook controleert of de maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Drinkwaterbedrijven moeten bij uitval van bijvoorbeeld elektriciteit of telecommunicatie minimaal tien dagen zelfstandig kunnen blijven functioneren. Daarvoor beschikken zij onder andere over eigen noodstroomaggregaten, brandstofvoorraden en voorraden zuiveringschemicaliën.
Wanneer er in een gebied langer dan 24 uur geen drinkwater beschikbaar is, is een drinkwaterbedrijf verplicht nooddrinkwater te leveren. Dit bedraagt minimaal 3 liter per persoon per dag: 2 liter om te drinken en 1 liter voor voedselbereiding.
Hiervoor worden Nooddrinkwater-Units ingezet. Dit zijn mobiele containers met ongeveer 10.000 liter drinkwater en meerdere tapkranen. Deze units kunnen ingezet worden op distributiepunten die gemeenten van tevoren hebben aangewezen. Eén unit kan ongeveer 2500 mensen van nooddrinkwater voorzien.
De overheid adviseert burgers om 72 uur zelfredzaam te zijn tijdens een crisis. Daarom wordt aangeraden om in een noodpakket minimaal 3 liter water per persoon per dag voor drie dagen te bewaren. Omdat kraanwater in Nederland van hoge kwaliteit is, kan dit ook worden gebruikt voor het noodpakket. Bij het bewaren van kraanwater in het noodpakket is het wel zaak bij het vullen van de flessen de hygiëne te waarborgen. Daarnaast is het verstandig om de flessen water op een koele, donkere plek te bewaren en af en toe te verversen.
Digitale veiligheid is een belangrijk onderdeel van de weerbaarheid van de drinkwatersector. Daarom werken drinkwaterbedrijven nauw samen met het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Zo krijgen de drinkwaterbedrijven alerts en beveiligingsadviezen vanuit het NCSC. Daarnaast zijn alle drinkwaterbedrijven aangesloten op het Nationaal Detectie Netwerk van het NCSC.
Bij een grote ICT-dreiging kan het Netwerk Cybersecurity van de drinkwatersector worden geactiveerd. Dit netwerk stelt een gezamenlijk situatiebeeld op om de sector en de nationale crisisorganisatie snel te informeren. De drinkwatersector kent ook haar eigen ‘Water Information Sharing and Analysis Center’ (Water-ISAC) voor informatie-uitwisseling over dreigingen.
Voor meer informatie over dit thema staan wij u graag te woord.
