Wetgevingsoverleg Wet weerbaarheid kritieke entiteiten 23 maart 2026

Ter voorbereiding op de behandeling van het wetvoorstel Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) geeft Vewin – de Vereniging van waterbedrijven in Nederland – u namens de drinkwatersector graag een aantal aandachtspunten mee.

Weren producten en diensten van leveranciers

De Minister van Justitie en Veiligheid is voornemens om in het Besluit weerbaarheid kritieke entiteiten (Bwke) alle ministers voor hun beleidsdomein de bevoegdheid te verlenen bepaalde diensten of producten van leveranciers te weren om incidenten die de nationale veiligheid raken te voorkomen, te beperken of te beheersen. De drinkwatersector werkt dagelijks aan het beschermen van de openbare drinkwatervoorziening en verhoogt haar weerbaarheid. Daarom verwelkomt Vewin dit instrument.

Vewin is echter bezorgd over de gekozen uitwerking van deze bevoegdheid. Wanneer een vergaande bevoegdheid wordt toevertrouwd aan de minister dient deze te worden vastgelegd in een wet – de Wwke – en niet in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB). Gezien haar karakter kan een AMvB eenvoudiger worden gewijzigd dan een wet. De vergaande bevoegdheid voor de minister staat niet in verhouding tot de eenvoudige mogelijkheid tot het wijzigen van de regelgeving die het voorgestelde artikel 13 van het Bwke met zich meebrengt. Vewin pleit er daarom voor de bevoegdheid te verankeren in de Wwke om parlementaire controle op dit specifieke punt mogelijk te maken. Een  alternatieve oplossing is dat in de Wwke een bepaling wordt opgenomen die voorziet in een voorhangprocedure. Het opnemen van een voorhangprocedure zorgt voor rechtszekerheid en democratische controle door de Eerste en Tweede Kamer, wanneer de regering voornemens is de AMvB te wijzigen.

Door de bevoegdheid te verankeren in de Wwke wordt niet enkel de rechtszekerheid en transparantie vergroot, het biedt ook de mogelijkheid voor verdere verduidelijking van de randvoorwaarden, de waarborgen en de zorgvuldigheidseisen met betrekking tot deze bevoegdheid.

Om de continuïteit van de drinkwatervoorziening te borgen is het noodzakelijk dat drinkwaterbedrijven structureel van informatie/inlichtingen worden voorzien met betrekking tot ontwikkelingen die kunnen leiden tot het moeten weren van een product of dienst van een bepaalde leverancier. Door een betere informatiepositie kunnen drinkwaterbedrijven vroegtijdig anticiperen. Het plotseling moeten weren en/of verwijderen van producten of diensten zou de continuïteit van de drinkwatervoorziening kunnen schaden. Duidelijke randvoorwaarden ook ten aanzien van bijvoorbeeld de afbakening van de scope en het actief betrekken van het drinkwaterbedrijf in een dergelijke situatie zijn daarom noodzakelijk.

• Veranker de bevoegdheid voor het weren van producten en diensten in de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) en verwijder deze uit de AMvB, of
• Neem een bepaling op in de Wwke die voorziet in een voorhangprocedure van het Besluit weerbaarheid kritieke entiteiten.
• Zorg voor duidelijke en transparante randvoorwaarden voor de toepassing van de bevoegdheid en betrek de drinkwaterbedrijven ruim op tijd voordat de minister diensten of producten gaat weren

Risicogebaseerde maatregelen

Op basis van de Drinkwaterwet zijn drinkwaterbedrijven verplicht om elke vier jaar een risicoanalyse te maken van alle bestaande en verwachte dreigingen en gevaren die op de bedrijven afkomen. Dreigingen zijn moedwillige gebeurtenissen, zoals een hackaanval of een terroristische aanval. Bij gevaren is er sprake van een niet-moedwillige gebeurtenis, zoals brand, technisch falen of extreem weer. Aan de hand van deze analyse nemen de drinkwaterbedrijven gepaste mitigerende maatregelen om de drinkwatervoorziening nu en in de toekomst te beschermen tegen deze dreigingen en gevaren.

Deze risicogestuurde aanpak is ook voorzien in de Wwke. Het is voor de drinkwaterbedrijven van belang dat deze aanpak gehandhaafd blijft en dat er geen specifieke maatregelen geëist gaan worden van de drinkwaterbedrijven (kritieke entiteiten). Het eisen dat entiteiten hele specifieke maatregelen nemen – die geen basis hebben in een specifieke risicoanalyse gericht op een specifieke entiteit – zal voorbijgaan aan het doel van de (Europese en de Nederlandse) wetgeving, namelijk het vergroten van het risicobewustzijn. Het kan erin resulteren dat entiteiten enkel  maatregelen nemen om te voldoen aan de regelgeving zonder zich bewust te zijn (te worden) van het feit waarom bepaalde maatregelen noodzakelijk zijn in het licht van de (geopolitieke) situatie.

Tevens ontstaat het risico, bij het eisen van specifieke maatregelen, dat de Nederlandse wetgeving verder gaat dan de Europese Richtlijn betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten (CER-richtlijn).

• Voorkom nationale koppen boven op de CER-richtlijn (in de vorm van specifieke maatregelen) door de risicogestuurde aanpak centraal te stellen. Entiteiten nemen zelf gepaste mitigerende maatregelen aan de hand van een risicoanalyse die betrekking heeft op hun eigen specifieke situatie.