Stop PFAS-vervuiling bij de bron

PFAS staan volop in de maatschappelijke belangstelling. Deze stoffen komen via verschillende routes in onze leefomgeving, onze bodem en ons water en uiteindelijk bij mensen terecht. Via voedsel krijgen mensen in Nederland de meeste PFAS binnen; kraanwater draagt voor een kleiner deel bij aan de totale inname. Het kraanwater in heel Nederland voldoet aan alle wettelijke eisen. Het RIVM stelt dat het verantwoord is om kraanwater te drinken. Tegelijkertijd stelt het RIVM dat de totale inname van PFAS omlaag moet. Daarvoor moet PFAS-vervuiling bij de bron worden aangepakt en moet er snel een Europees totaalverbod komen. Vooruitlopend daarop moet het kabinet werk maken van het aangekondigde Nederlandse lozingsverbod en is het zaak PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen te verbieden.     

Voorkom alle PFAS-vervuiling

Blootstelling aan PFAS vindt plaats via vele routes zoals lucht, voedsel, gebruik van consumentenproducten (bijvoorbeeld cosmetica) en (drink)water. Via voedsel krijgen mensen in Nederland de meeste PFAS binnen, kraanwater draagt voor maximaal 20% bij aan de totale inname. Om de totaalinname van PFAS te verminderen, moeten alle innameroutes aangepakt worden. Zowel via voedsel als via drinkwater moet de totaalinname van PFAS omlaag. Voorkomen dat PFAS in de leefomgeving en drinkwaterbronnen terechtkomt, is de enige structurele manier om de totale inname te verminderen.  

Niet wachten op Europees totaalverbod

Nederland is binnen de EU een van de trekkers van het voorstel voor een Europees totaalverbod. Het kost echter veel tijd voordat dit verbod van kracht wordt. In het coalitieakkoord staat dat bekeken wordt of en hoe op korte termijn een lozingsverbod van PFAS mogelijk is. De drinkwatersector pleit ervoor dit voortvarend op te pakken. Ook moet er een nationaal verbod komen op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen, omdat deze geen onderdeel zijn van het voorgestelde Europese totaalverbod. Alleen zo wordt de vervuiling aangepakt en worden de leefomgeving en drinkwaterbronnen beschermd.

Europese normering PFAS

De WHO werkt momenteel op verzoek van de Europese Commissie aan een advies over de toekomstige PFAS-normering in drinkwater op basis van gezondheidskundige richtwaarden. Mede op basis van dit advies zal een nieuwe norm worden afgesproken in de Drinkwaterrichtlijn. De drinkwaterbedrijven steunen deze Europese aanpak. Belangrijk is dat deze vervolgens ook doorwerkt in (Europese) eisen voor grondwater en oppervlaktewater. Europese afspraken worden verwacht in 2027 en worden dan overgenomen in de Nederlandse wetgeving.  

Verschillen vervuiling drinkwaterbronnen

In Nederland wordt ongeveer 60% van het drinkwater gemaakt uit grondwater en ongeveer 40% uit oppervlaktewater. PFAS worden vooral aangetroffen in rivier- en oppervlaktewater dat door de Rijn of de Maas gevoed wordt. Ook in grondwaterbeschermingsgebieden komt regionaal inmiddels PFAS voor, wat nu en in de toekomst in bronnen terecht kan komen. Drinkwaterbedrijven zuiveren zoveel als mogelijk PFAS uit het kraanwater, tot ruimschoots onder de huidige wettelijke norm. PFAS zijn technisch lastig te verwijderen en voor de afvalstroom is geen goede oplossing. Het bouwen van nieuwe extra zuiveringen duurt lang, kost meer water, maakt drinkwater duurder en is niet duurzaam. Het voorgenomen brede Europese verbod zal eerder en sneller tot de gewenste reductie van de inname van PFAS leiden.