Advies Rli bevestigt grote uitdagingen toekomstige drinkwatervoorziening

Op donderdag 30 april heeft de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) het advies ‘Zorg voor water; de toekomst van ons drinkwater als gezamenlijke opgave’ gepubliceerd. In het advies staat de vraag centraal hoe Nederland op de lange termijn – in elk geval tot het einde van deze eeuw – kan blijven beschikken over voldoende, schoon en betaalbaar drinkwater. De Raad stelt dat daarvoor ingrijpende maatregelen nodig zijn.

Vewin is positief over de analyse van de externe bedreigingen en de (dreigende) knelpunten in de drinkwatervoorziening. De conclusies en aanbevelingen van de Rli bieden volgens Vewin goede aanknopingspunten voor de noodzakelijke interventies. Vewin roept de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) op de opvolging van dit advies samen met alle betrokken partijen snel ter hand te nemen. De drinkwatersector werkt hier graag aan mee.

Bedreigingen en knelpunten

De Rli ziet als grootste externe bedreigingen voor de toekomstige drinkwatervoorziening: de invloed van klimaatverandering op de waterhuishouding, de toenemende druk op de kwaliteit van de bronnen van ons drinkwater en de groeiende vraag als gevolg van economische en demografische ontwikkelingen. Volgens de Raad is de huidige inrichting van de drinkwatervoorziening onvoldoende toegerust om deze bedreigingen het hoofd te bieden. Belangrijke knelpunten zijn de tekortschietende capaciteit van de drinkwaterbedrijven en de beperkte samenhang tussen de drinkwatervoorziening en het bredere zoetwatersysteem. Ook wordt bij ruimtelijke afwegingen te weinig rekening gehouden met drinkwater, terwijl conflicterende belangen vaak voorrang krijgen.

De Raad onderstreept daarnaast dat de bestuurlijke verantwoordelijkheden voor drinkwater versnipperd zijn en dat het Rijk te weinig invulling geeft aan haar systeemverantwoordelijkheid. Ook de andere overheden nemen hun zorgplicht onvoldoende serieus en drinkwaterbedrijven richten zich vooral op hun eigen verzorgingsgebied. Tot slot vraagt de Rli aandacht voor de beperkende financieringsregels, de onzekerheid over de mogelijkheden van innovatie en stagnerende waterbesparing.

Cruciale ingrepen

Centraal in de conclusies en aanbevelingen van de Rli staat de vaststelling dat het veiligstellen van de toekomstige drinkwatervoorziening vraagt om een nationale strategie, met langjarige en landelijk gecoördineerde (investerings)beslissingen over onder meer de inrichting van het zoetwatersysteem en verbindingen tussen regio’s. Dit is nodig, aldus de Rli, omdat de schaal van de opgaven de grenzen van bijvoorbeeld provincies en drinkwatervoorzieningsgebieden overstijgt. Zo’n strategie moet ook verzekeren dat drinkwater voldoende zwaar meeweegt in te maken ruimtelijke afwegingen. De minister van IenW moet hierbij het voortouw nemen, door meer invulling te geven aan zijn systeemverantwoordelijkheid en zo nodig doorzettingsmacht richting andere overheden te organiseren. Dit alles vraagt om een steviger fundament in de vorm van een gezonder zoetwatersysteem, waarin de waterkwaliteit verbetert en water beter wordt vastgehouden.

Ook beveelt de Rli aan de financieringsregels voor drinkwaterbedrijven te veranderen, zodat zij grotere reserves kunnen opbouwen. Voor investeringen die de draagkracht van drinkwaterbedrijven te boven gaan, kan ook financiering door het Rijk, via het Deltafonds of deelname in de drinkwaterbedrijven, een optie zijn. Ten slotte pleit de Rli voor meer onderzoek naar de potentie van innovatie en het toepassen van prijsprikkels.

Advies verdient opvolging

Vewin is positief over de analyse van de externe bedreigingen en de (dreigende) knelpunten in de drinkwatervoorziening. De conclusies en aanbevelingen van de Rli bieden volgens Vewin goede aanknopingspunten voor de noodzakelijke interventies. De drinkwaterbedrijven steunen de oproep aan de minister van IenW om actiever invulling te geven aan de systeemverantwoordelijkheid voor de drinkwatervoorziening. Dit kan onder meer door andere overheden aan te spreken op hun zorgplicht, door zo nodig nationaal extra maatregelen te treffen, door verankering van het veiligstellen van de openbare drinkwatervoorziening in Rijksprogramma’s en door de doorwerking van Rijksbeleid in plannen van provincies en gemeenten te borgen. Ook bepleit de drinkwatersector prioriteit voor een transitie in het waterbeheer, gericht op het beter vasthouden van water en extra maatregelen om de KRW-doelen bij drinkwaterbronnen te halen. Ten slotte vragen de drinkwaterbedrijven om oplossingen voor de lange termijn, zodat structureel wordt voorzien in voldoende financieringsruimte voor de stijgende investeringen.

Het advies van de Rli onderstreept de urgentie van deze vraagstukken. Vewin roept de minister van IenW op met alle betrokken partijen voortvarend te gaan werken aan opvolging van dit advies. Daarbij kan worden voortgebouwd op reeds lopende trajecten. De drinkwatersector werkt hier graag aan mee.