Algemene Rekenkamer: geen verbetering kwaliteit oppervlaktewater en geen grip op industriële lozingen

De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van de concentratie van vijftien schadelijke industriële stoffen in het oppervlaktewater in Nederland. Hieruit blijkt dat voor de meeste van deze vijftien stoffen de afgelopen jaren bij het reduceren van deze concentraties geen vooruitgang is geboekt. Verder blijkt dat er geen landelijk beeld bestaat van welke bedrijven welke stoffen lozen op de rijkswateren, en of dit onder de vergunningen is toegestaan.
Het rapport bevestigt en versterkt de zorgen die Vewin heeft over de kwaliteit van het oppervlaktewater als bron voor de drinkwaterproductie en over het functioneren van het VTH-stelsel. Vewin pleit voor meer inzet op het halen van de KRW-doelstellingen, een volledig overzicht van lozingen en minimalisatie van industriële lozingen op oppervlaktewater.

Geen grip op lozingen

De Rekenkamer stelt vast dat er vanuit Rijkswaterstaat geen overzicht bestaat van lozingen, dat men er onvoldoende grip op heeft en dat het niet lukt de concentraties van gevaarlijke stoffen in rivieren te minimaliseren. Dit beeld strookt met de conclusies en aanbevelingen van de commissie Van Aartsen (2021) over het stelsel van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH).
Uit het rapport van de Rekenkamer blijkt helaas dat, ondanks eerdere toezeggingen en initiatieven, de overheid niet in staat is in beeld te krijgen wie wat waar loost. Ook lukt het niet lozingen goed te registreren en hier controle op uit te voeren. Dit maakt het bovendien moeilijk om gericht bij te sturen en dichter bij realisatie van de KRW-doelen te komen.

Slechts klein deel emissies geregistreerd

Maar 17% van de IPPC-bedrijven (grote, milieubelastende industriële installaties) heeft recent informatie over lozingen aangeleverd, slechts een beperkt deel van de lozingen wordt gecontroleerd en er bestaat geen actueel overzicht van de vergunningen. Rijkswaterstaat werkt op dit moment aan het in beeld brengen van de lozingen. Vewin tekent daarbij aan dat ook op de (indirecte) lozingen die onder de bevoegdheden vallen van gemeenten, provincies en waterschappen volstrekt onvoldoende zicht bestaat. Vewin heeft herhaaldelijk gevraagd om een beter overzicht hiervan.

Overzicht en toezicht lozingen moet beter

Vewin pleit ervoor dat de bevoegde gezagen, Rijkswaterstaat en ook zeker de omgevingsdiensten, voldoende worden toegerust om uiterlijk 2027 wél een volledig overzicht te hebben van alle lozingen van PFAS en ZZS-stoffen op oppervlaktewater. Voor de drinkwatersector is het essentieel dat dit overzicht snel beschikbaar komt én dat deze lozingen worden geminimaliseerd. Om het totaaltoezicht op lozingen verder te verbeteren, stelt Vewin voor te overwegen om waterschappen bevoegd gezag te maken voor indirecte lozingen of een bindend adviesrecht te geven.

Lees het standpunt van Vewin over Vergunningverlening, toezicht en handhaving
Lees het rapport van de Algemene Rekenkamer Focus op industriële lozingen