RIVM-onderzoeken onderstrepen noodzaak hardere aanpak PFAS
Nieuws - 12 november 2026
Minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft op 19 november de Tweede Kamer geïnformeerd over de mogelijkheden van een gedeeltelijk PFAS-lozingsverbod. De minister concludeert dat de voordelen van een dergelijk verbod op dit moment niet opwegen tegen de nadelen. Vewin en de Unie van Waterschappen zijn teleurgesteld door deze conclusie en vinden dat het uitgevoerde onderzoek hiervoor onvoldoende basis biedt. De drinkwaterbedrijven en waterschappen blijven pleiten voor een verbod op industriële PFAS-lozingen om de waterkwaliteit te verbeteren en de bronnen voor drinkwater beter te beschermen.
Het onderzoek naar een gedeeltelijk PFAS-lozingsverbod volgt op een toezegging uit 2025 en het voornemen in het coalitieakkoord om te bezien of en hoe op korte termijn een lozingsverbod mogelijk is. Het doel van het onderzoek was zowel de milieuwinst als de gevolgen voor bedrijven, vergunningverleners en toezichthouders in kaart te brengen.
De minister geeft aan dat de milieuwinst moeilijk te kwantificeren is, omdat inzicht ontbreekt in het actuele PFAS-gebruik en de bijdrage van individuele lozingen aan de totale milieubelasting. Volgens Vewin en de Unie van Waterschappen voldoet het onderzoek daarmee niet aan het gestelde doel. Zolang de potentiële milieuwinst onvoldoende in beeld is, kan de minister niet concluderen dat deze niet opweegt tegen de negatieve gevolgen van een lozingsverbod.
Dat in Nederland aanzienlijke milieuwinst te behalen is, blijkt uit onderzoek van KWR. KWR toonde in 2023 aan dat de PFAS-concentratie in de Maas op Nederlands grondgebied gemiddeld met 50% toeneemt. Het terugdringen van PFAS-lozingen in Nederland is dan ook van groot belang voor de waterkwaliteit en de bescherming van drinkwaterbronnen.
Waterschappen hebben zowel bij het beheer van de waterkwaliteit als bij de zuivering van afvalwater te maken met PFAS-vervuiling. Rioolwaterzuiveringsinstallaties zijn niet ingericht op het verwijderen van PFAS. De waterbeheerders pleiten ervoor vervuilingen bij de bron te voorkomen, in plaats van PFAS later in de waterketen te moeten verwijderen. Het voorkomen van zowel directe lozingen op oppervlaktewater als indirecte lozingen via het riool is daarom essentieel.
De minister wijst op de aanzienlijke investeringen die een PFAS-lozingsverbod vraagt van bedrijven, vergunningverleners en toezichthouders. Wat Vewin en de Unie van Waterschappen missen in deze afweging, zijn de maatschappelijke kosten van PFAS-vervuiling. Drinkwaterbedrijven moeten disproportioneel hoge kosten maken om PFAS uit het water te verwijderen. Ook waterschappen worden geconfronteerd met de gevolgen van PFAS-vervuiling bij hun waterbeheer en afvalwaterzuivering.
De extra zuiveringsinspanningen van drinkwaterbedrijven staan bovendien haaks op de doelstelling van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) om de zuiveringsinspanning voor de productie van drinkwater te verminderen. Vewin en de Unie van Waterschappen vinden dat de kosten van PFAS-vervuiling bij de vervuilers moeten liggen en niet bij de drinkwaterbedrijven, waterschappen en uiteindelijk de burgers.
Het Rijk heeft meermaals vastgesteld dat het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) moet verbeteren. Ook staatssecretaris Bertram heeft deze verbetering toegezegd tijdens het commissiedebat VTH van 19 november.
Goed functionerende vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn essentieel om schadelijke lozingen terug te dringen en de waterkwaliteit te verbeteren. De tekortkomingen in het huidige VTH-stelsel mogen volgens Vewin en de Unie van Waterschappen geen argument zijn om af te zien van de verdere uitwerking van een gedeeltelijk PFAS-lozingsverbod. Ze onderstrepen juist de noodzaak om het stelsel te verbeteren.
Vewin en de Unie van Waterschappen pleiten gezamenlijk voor een Europees totaalverbod op PFAS. In afwachting daarvan zijn ook nationale maatregelen nodig om verdere vervuiling van bodem en water tegen te gaan. Het uiteindelijke doel is om de uitstoot van PFAS naar nul terug te brengen.
Vewin en de Unie van Waterschappen roepen de minister daarom op: