Tweede Kamer: drinkwaterprojectbesluiten voortaan zwaarwegend maatschappelijk belang
Nieuws - 2 juli 2025
Op vrijdag 26 september heeft het kabinet de ontwerp Nota Ruimte naar de Tweede Kamer gestuurd. Met deze nota neemt het Rijk de regie over de ruimtelijke inrichting en ordening van de fysieke leefomgeving in Nederland. De Nota Ruimte is een bindende nationale omgevingsvisie die richting geeft aan keuzes voor wonen, werken, natuur, water en bodem.
In de Nota is een goede waterkwaliteit en voldoende drinkwater opgenomen als een van de nationale belangen waarop het Rijk zich richt in haar ruimtelijk beleid. Er wordt uitgegaan van vier integrale thema’s bij het maken van ruimtelijke keuzes: Wonen, werken en bereikbaarheid, Economie en energie, Landbouw en natuur, en Water en bodem.
Vewin is positief over de aandacht die de Nota schenkt aan het zekerstellen van de toekomstige drinkwatervoorziening, drinkwater komt aan de orde in elk thema. Het komt nu aan op uitvoering, zeker ook in de regio.
Drinkwater randvoorwaarde bij woningbouw
De Nota Ruimte wijst vier nieuwe nationale en 127 regionale grootschalige woningbouwlocaties aan. Daarbij wordt de beschikbaarheid van voldoende drinkwater(bronnen) expliciet genoemd als belangrijke randvoorwaarde. Die beschikbaarheid is niet vanzelfsprekend. Alle tien drinkwaterbedrijven hebben vóór 2030 extra productiecapaciteit nodig, in sommige gevallen al nu of op zeer korte termijn. Het zekerstellen van voldoende bronnen, ruimte voor nieuwe productielocaties en bijbehorende infrastructuur is noodzakelijk om de woningbouwopgave mogelijk te maken.
De Nota benadrukt dat provincies en gemeenten bij verstedelijking, woningbouw- en gebiedsplannen tijdig aandacht moeten hebben voor de beschikbaarheid van drinkwater in de regio. Dit vraagt om vroegtijdige afstemming met de drinkwaterbedrijven en het bevoegd gezag in hun regio over plannen voor het uitbreiden van drinkwaterbronnen. Dit is nodig, omdat het proces om nieuwe bronnen te selecteren en te benutten en de productiecapaciteit te vergroten veel tijd vergt. Naast het tijdig aanwijzen van nieuwe drinkwaterbronnen uit grondwater en oppervlaktewater is het belangrijk dat voor optimaal gebruik ruimte wordt gemaakt voor bescherming van deze bronnen en de bijbehorende infrastructuur.
Bescherming drinkwaterbronnen
De Nota onderstreept het belang om grondwaterbeschermingsgebieden voor drinkwaterproductie te beschermen en de grondwaterkwaliteit hier te verbeteren. Aanvullende aanwijzing en ontwikkeling van nieuwe drinkwaterbronnen, inclusief beschermingsgebieden, zal nodig zijn. Daarbij wordt ingezet op het gebruik van grondwater, oppervlaktewater en alternatieve bronnen.
De provincies hebben Aanvullende Strategische Voorraden (ASV) aangewezen en beschermen die voor drinkwatervoorziening op de middellange termijn (tot 2040). Het Rijk wijst Nationale Grondwaterreserves aan, inclusief bescherming, die ingezet kunnen worden tijdens rampen en voor de drinkwatervoorziening op de lange termijn. Naast de inzet op grondwater, wordt er ook gekeken naar gebruik van meer (rijks)oppervlaktewater voor drinkwater.
Vewin vindt het positief dat de bescherming van grondwaterkwaliteit in grondwaterbeschermingsgebieden expliciet in de Nota is benoemd. Tegelijkertijd vraagt de bescherming van oppervlaktewaterbronnen voor drinkwater nog extra aandacht. Daarnaast moet de bescherming van Aanvullende Strategische Voorraden en Nationale Grondwater Reserves in veel gevallen nog concreet invulling krijgen door risicovolle ontwikkelingen daar zoveel mogelijk uit te sluiten.
Vervolgproces
De ontwerp Nota Ruimte ligt nu ter inzage, zodat iedereen kan reageren. Daarna wordt de definitieve nota vastgesteld. Voor een robuuste drinkwatervoorziening blijft een goede gebiedsgerichte uitwerking essentieel.