Direct naar content

Waterpoort bestrijdingsmiddelen: schoon water vraagt om concrete maatregelen

18 november 2026 Nieuws

Op 18 november organiseerden Vewin en de Unie van Waterschappen een drukbezochte editie van de gezamenlijke Waterpoort in Nieuwspoort over bestrijdingsmiddelen. Onder leiding van Splinter Chabot gingen politici en deskundigen met elkaar in debat over bestrijdingsmiddelen en de vraag hoe Nederland de emissies van bestrijdingsmiddelen naar water kunnen terugdringen.

Sprekers waren Maarten Goudzwaard (JA21), Renate den Hollander (VVD), Joris Lohman (CDA), Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66), Rianne van den Meiracker (Deltares), Stijn van Boxmeer (Unie van Waterschappen) en Pieter Litjens (Vewin).

Waterkwaliteit blijft onder druk staan

De inhoudelijke aftrap werd verzorgd door Rianne van den Meiracker van Deltares, die   de  resultaten uit het Landelijk Meetnet Gewasbeschermingsmiddelen Land- en Tuinbouw (LM-GBM) presenteerde. Op bijna de helft van de meetlocaties worden normen voor bestrijdingsmiddelen overschreden. Het LM-GBM wordt momenteel gebruikt om de voortgang te meten en vast te stellen of de doelstellingen worden gehaald die voor oppervlaktewater zijn opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie gewasbescherming 2030. Omdat uit de resultaten van het LM-GBM blijkt dat de doelen voor 2023 niet zijn gehaald is een forse versnelling nodig om de doelen voor 2027 en 2030 te bereiken. Dat is dan ook het advies van Deltares.

Ook voor de drinkwatervoorziening zijn de problemen groot. In vrijwel alle oppervlaktewaterwinningen en bijna een kwart van de grondwaterwinningen voor drinkwaterproductie worden bestrijdingsmiddelen boven de norm aangetroffen.

Verbieden of inzetten op alternatieven?

Tijdens het politieke debat met de Tweede Kamerleden stond eerst de vraag centraal of het Rijk chemische bestrijdingsmiddelen moet verbieden als de waterkwaliteit in 2027 niet voldoet aan de KRW.

Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66) zag een verbod als mogelijke stok achter de deur. Volgens haar verloopt de omschakeling naar minder schadelijke middelen te langzaam. Joris Lohman (CDA), Renate den Hollander (VVD) en Maarten Goudzwaard (JA21) keerden zich tegen een algemeen verbod. Zij wezen op het belang van bestrijdingsmiddelen voor de landbouw en voedselvoorziening en pleitten voor een gerichte aanpak met ruimte voor innovatie en alternatieven.

Ook de rol van de voedselketen kwam aan bod. Langjarige afspraken tussen boeren en afnemers kunnen boeren meer zekerheid bieden bij de overstap naar andere teeltmethoden.

Vrijwillige afspraken of strengere regels?

De tweede stelling ging over de vraag of vrijwillige afspraken voldoende zijn om de emissies van bestrijdingsmiddelen naar water terug te dringen.

De politici benadrukten het belang van samenwerking met de landbouwsector, maar verschilden van mening over aanvullende wet- en regelgeving. Het CDA wilde bestaande afspraken eerst een kans geven, maar sloot ingrijpen niet uit als resultaten achterblijven. De VVD benadrukte het belang van naleving van gemaakte afspraken. D66 wees erop dat de huidige aanpak onvoldoende resultaat oplevert en dat aanvullende regels nodig kunnen zijn. JA21 plaatste vraagtekens bij de haalbaarheid van alle KRW-doelen, maar erkende dat nieuwe onderzoeksinzichten aanleiding kunnen zijn om afspraken over het gebruik van bestrijdingsmiddelen aan te passen.

Ook de haalbaarheid van de KRW-doelen leidde tot discussie. Vanuit de zaal werd benadrukt dat het niet halen van de doelen in 2027 geen reden mag zijn om de ambities te verlagen.

Verbod nodig op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen

Bij de afsluiting van de Waterpoort benadrukte Vewin-voorzitter Pieter Litjens dat schoon kraanwater niet vanzelfsprekend is. Volgens hem laat het debat zien dat er politieke betrokkenheid is, maar dat de bescherming van drinkwaterbronnen tekortschiet. Litjens riep op om bestrijdingsmiddelen die PFAS bevatten te verbieden en niet te tornen aan de Europese toelatingseisen. Ook moet het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) de mogelijkheid krijgen om bij de toelating van bestrijdingsmiddelen rekening te houden met de waterkwaliteitsdoelen en -normen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). Stijn van Boxmeer, hoogheemraad bij het Hoogheemraadschap van Delfland, sloot zich namens de Unie van Waterschappen aan bij de oproep over PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen. Daarnaast benadrukte hij het belang van verantwoord gebruik en goede naleving van bestaande regels.

Alexander van den Honert

Stuurgroepsecretaris Doelmatigheid, Transparantie & Waterketen

honert@vewin.nl

070 349 08 55

Contact

Naam(Vereist)
E-mailadres(Vereist)
Laat ons weten wat je bezighoudt. Heb je een vraag voor ons? Stel hem gerust.
*Verplicht veld

Abonneren Waterspiegel

"*" geeft vereiste velden aan

Bent u beroepsmatig betrokken bij de watersector? Dan kunt u het blad vier keer per jaar gratis in de bus ontvangen.

Naam*
Adres*