WGO Water 2 februari 2026

KRW inbreukprocedure: borg continuïteit drinkwatervoorziening

In reactie op de KRW inbreukprocedure van de Europese commissie van 25 juli 2024 werkt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat aan wetgeving om periodiek lozings- en onttrekkingsactiviteiten te evalueren. De drinkwatersector erkent dat veranderingen noodzakelijk zijn en ondersteunt het periodiek bezien of herzien van lozingsvergunningen en het beter grip krijgen op álle (ook kleinere) grondwateronttrekkingen. Tegelijkertijd waarschuwt de sector ervoor om de nu reeds door de drinkwaterbedrijven ervaren problemen met vergunningstrajecten niet verder te vergroten. Dit met het oog op de noodzaak de productiecapaciteit te vergroten en de leveringszekerheid van drinkwater veilig te stellen (Actieprogramma Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen 2023 -2030).

Tegen deze achtergrond bepleit Vewin om bij aanpassing van regelgeving, waar het de openbare drinkwatervoorziening betreft, in ieder geval niet verder te gaan dan Europese regelgeving vraagt door het bijvoorbeeld stellen van maximumtermijnen aan onttrekkingsvergunningen. Ook bepleit Vewin bij het eventueel periodiek bezien of  herzien van onttrekkingsvergunningen duidelijk te markeren dat de openbare drinkwatervoorziening geldt – conform de Drinkwaterwet – als dwingende reden van groot openbaar belang, en in te maken afwegingen dus geldt als een ‘hoger’ belang. Dit alles om te borgen dat de leveringszekerheid niet in gevaar komt.

• Verzeker dat bij aanpassing van regelgeving naar aanleiding van de inbreukprocedure geen risico’s ontstaan voor de leveringszekerheid van drinkwater;
• Ga bij aanpassing van regelgeving, waar het de openbare drinkwatervoorziening betreft, in ieder geval niet verder dan Europese regelgeving vraagt door het bijvoorbeeld stellen van maximumtermijnen aan onttrekkingsvergunningen;
• Leg vast dat bij het mogelijk periodiek bezien of herzien van onttrekkingsvergunningen van drinkwaterbedrijven het veiligstellen van de openbare drinkwatervoorziening zal gelden als ‘hoger’ belang.

PFAS

Steun voor volledige en snelle europese restrictie pfas

Vewin heeft samen met de Unie van Waterschappen in april 2025 bij Eurocommissaris Roswall per brief gepleit voor een volledige en snelle restrictie voor productie, gebruik en import van PFAS. Het voorstel daartoe is momenteel in behandeling bij het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA). De gemeenschap en burgers moeten niet opdraaien voor de kosten en risico’s verbonden aan de verontreiniging door PFAS. Het is belangrijk dat de Nederlandse regering volhardt in haar inzet op dit terrein om ervoor te zorgen dat onze watervoorraden, het milieu en de consumenten voor de komende generaties worden beschermd.

Scherp nationale bronaanpak PFAS aan

Vooruitlopend op een mogelijk Europees verbod is het essentieel om nationaal maximaal in te zetten om lozingen van PFAS te minimaliseren. De demissionaire bewindslieden van IenW hebben aangegeven dat zij de mogelijkheden voor een gedeeltelijk lozingsverbod verder zullen uitwerken (brief inzake mogelijkheden en gevolgen van een nationaal PFAS-productverbod en PFAS-lozingsverbod d.d. 21 juli 2025). Vewin steunt dit en bepleit een voortvarende uitwerking.

PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen

Het Ctgb heeft zich voorgenomen PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen te herbeoordelen. Daarbij is het in ieder geval essentieel  dat wordt getoetst aan de komende KRW en drinkwaternormen. Om de bronnen voor drinkwater te beschermen en te voldoen aan de KRW is het belangrijk dat de milieunormen voor PFAS minstens zo streng zijn als de drinkwaternormen. Vewin geeft echter de voorkeur aan het – net als in Denemarken – zo snel mogelijk verbieden van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen.

Europese omnibussen

Bij de bespreking van het in december 2025 door de Europese Commissie gepresenteerde versimpelingspakket op het gebied van milieuregels, de zogenoemde omnibussen, is het van groot belang te borgen dat de risico’s voor de bronnen van drinkwater niet toenemen.  De wens om voortvarender te kunnen handelen mag er niet toe leiden dat zorgvuldig afgestemde regels ter bescherming van de waterkwaliteit worden afgezwakt.

• Volhard in de Nederlandse inzet voor het Europese restrictievoorstel over PFAS en bepleit een snelle en brede implementatie van dit voorstel;
• Zet nationaal, vooruitlopend op het Europees verbod, maximaal in om lozingen van PFAS naar drinkwaterbronnen te minimaliseren; werk de mogelijkheden van een gedeeltelijk lozingsverbod voortvarend uit;
• Introduceer zo snel mogelijk een landelijk verbod op bestrijdingsmiddelen met PFAS;
• Borg dat door vereenvoudiging van Europese regelgeving (omnibussen) de risico’s voor de bronnen van drinkwater niet toenemen.

Weerbare drinkwatersector

De Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit zijn een stevige basis voor een weerbare drinkwatersector. Te denken valt aan de verplichting tot leveringszekerheid, die ervoor zorgt dat drinkwaterbedrijven redundant zijn, de verplichting om all-hazard risicoanalyses te maken en om tien dagen zelfvoorzienend te zijn bij uitval van externe leveranties. Naast de dreigingen en gevaren die op relatief korte termijn kunnen optreden heeft de sector ook zicht op ontwikkelingen op langere termijn die invloed hebben op de duurzame veiligstelling van de Nederlandse drinkwatervoorziening, zoals klimaatverandering, energietransitie, antropogene stoffen, sociaaleconomische ontwikkelingen en geopolitieke verhoudingen.

Bevorder sector overstijgende samenwerking met onder andere de provincies, gemeenten, Rijkswaterstaat en waterschappen en wijs hen op hun rol in de beheersing van de zich gestaag ontwikkelende bedreigingen die invloed hebben op de drinkwatervoorziening.

Investeringsruimte drinkwaterbedrijven

In 2021 concludeerde de ILT dat verwachte investeringen van drinkwaterbedrijven sterk toenemen en dat de financierbaarheid van deze investeringen niet voor elk drinkwaterbedrijf vanzelfsprekend is. Deze investeringen behelzen niet enkel uitbreidingsinvesteringen ter vergroting van de productiecapaciteit, onder andere met het oog op de woningbouwopgave, maar ook vervangingsinvesteringen en in toenemende mate ook investeringen als gevolg van (andere) ontwikkelingen in omgeving en beleid. Te denken valt bijvoorbeeld aan extra zuiveringsinspanningen voor o.m. PFAS en extra maatregelen in het kader van het verhogen van de weerbaarheid. De financieringsruimte voor deze investeringen wordt begrensd door de wettelijk vastgestelde WACC (Weighted Average Cost of Capital), die een maximum stelt aan de vergoeding die de drinkwaterbedrijven mogen betalen aan financiers. Voor de periode 2025 – 2027 is de WACC enigszins verruimd, maar dat biedt nog geen structurele oplossing.

In 2025 heeft IenW samen met stakeholders verkend welke mogelijkheden er zijn om de financierbaarheid van de investeringsopgave voor de korte en lange termijn te borgen via aanpassing van de WACC-regelgeving in de Drinkwaterwet en onderliggende wetgeving. Dit heeft geleid tot enkele voorstellen tot kleinere wetswijziging, die op korte termijn ter consultatie worden voorgelegd. Deze worden weliswaar door de sector onderschreven, maar zij bieden geen van alle een structurele oplossing. Met IenW is afgesproken in de eerste helft van 2026 samen met de sector te kijken naar meer fundamentale en structurele oplossingen.

Werk in de eerste helft van 2026 structurele oplossingen uit waardoor drinkwaterbedrijven noodzakelijke investeringen kunnen blijven doen en veranker deze in de Drinkwaterregelgeving.

Waterbewust bouwen

Drinkwater is essentieel voor volksgezondheid, welzijn en welvaart. Bewust en verantwoord gebruik van drinkwater draagt bij aan het zekerstellen van de toekomstige drinkwatervoorziening. De drinkwaterbedrijven zetten zich daarom in voor vermindering van het gebruik van drinkwater, bijvoorbeeld voor doeleinden waarvoor drinkwater niet strikt noodzakelijk is. Op dit moment is de toepassing van regenwater voor huishoudelijke toepassingen vaak niet toegestaan in de drinkwaterregelgeving, en dat geldt ook voor hergebruik van gebruikt drinkwater. Daarnaast is in de bouwregelgeving geen voorziening getroffen voor gemeenten om bij nieuwbouw en verbouw eisen te stellen aan individuele en/of collectieve regenwateropvang en -gebruik.

In het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing zijn door een groot aantal partijen, waaronder de drinkwaterbedrijven,  afspraken gemaakt om te verkennen of en hoe waterbewust bouwen een bijdrage kan leveren aan het halen van het afgesproken doel van 100 liter drinkwater per persoon per dag in 2035. Eén van die afspraken is dat de ministeries van VRO en IenW onderzoek zouden laten uitvoeren naar de risico’s van het gebruik van hemelwater en/of grijs water in de gebouwde omgeving voor de volksgezondheid. Ter invulling van die afspraak publiceerde het RIVM in september 2025 een kennisnotitie over de mogelijke gezondheidsrisico’s en beheersmaatregelen. Hierin geven zij aan dat de huidige normering, certificering en toezicht/controle momenteel niet afdoende zijn om waterbewust bouwen te verankeren in het Bouwbesluit. Er zijn op dit moment nog onvoldoende beheersmaatregelen en waarborgen om de risico’s voor de volksgezondheid uit te sluiten.

Het RIVM raadt aan om dit eerst op orde te brengen, alvorens te bekijken of moet worden overgegaan tot aanpassing van het Bouwbesluit. Vewin pleit ervoor om dit advies van het RIVM te volgen. Meer gebruik van regenwater en hergebruik van drinkwater kunnen volgens de drinkwaterbedrijven bijdragen aan vermindering van het drinkwatergebruik, maar het waarborgen van de volksgezondheid moet altijd voorop blijven staan. Daarom is het noodzakelijk om aan waterbesparende voorzieningen en installaties centraal vastgelegde normering, certificering en toezicht/controle te verbinden. Deze moeten in onderliggende regelingen nader worden uitgewerkt.

• Regisseer als IenW het aanbevolen vervolgonderzoek naar normering, certificering en toezicht/controle met de volksgezondheid als leidend principe;
• Indien er voldoende waarborgen zijn om de risico’s voor de volksgezondheid uit te sluiten, kan waterbewust bouwen als mogelijkheid in het Bouwbesluit worden opgenomen en kunnen toepassingsmogelijkheden van regenwater en hergebruik van drinkwater worden verruimd in het Drinkwaterbesluit.