De druk op de kwaliteit van de drinkwaterbronnen door verontreinigingen afkomstig uit de landbouw, industrie en huishoudens is de laatste jaren alleen maar toegenomen. Dit vraagt extra inspanningen van drinkwaterbedrijven om schoon en veilig drinkwater te blijven produceren. Dit terwijl de Kaderrichtlijn Water (KRW) stelt dat de zuiveringsinspanning om drinkwater te maken juist verminderd moet worden.
Deze pagina legt uit wat de KRW inhoudt, waarom de KRW-doelen zo belangrijk zijn, waarom Nederland de doelen nog niet haalt en wat dat betekent voor de drinkwatervoorziening.
Volgens de KRW moet uiterlijk in 2027 het oppervlakte- en grondwater in goede toestand zijn én blijven. Dit betekent dat de waterkwaliteit voldoet aan de gestelde eisen. Nederland is verplicht om oppervlakte- en grondwater voor drinkwaterproductie te beschermen zodat de kwaliteit niet afneemt én de zuiveringsinspanning voor de productie van drinkwater uiteindelijk vermindert. Verontreiniging moet worden voorkomen, onder andere door emissies en lozingen van stoffen te verminderen.
De KRW is essentieel voor drinkwater en de drinkwatervoorziening. Belangrijke principes als het voorzorgsbeginsel en het ‘vervuiler betaalt’-principe zijn hierin verankerd. Daarnaast geeft de KRW cruciale handvatten als het gaat om waterkwaliteit, grensoverschrijdende stroomgebiedsaanpak en het beschermen van drinkwaterbronnen. De ambitie van de KRW is de waterkwaliteit zodanig te verbeteren, dat drinkwater met minder zuivering gemaakt kan worden.
We zien echter dat de waterkwaliteit nog niet op orde is en dat er juist meer zuiveringsinspanning nodig is om drinkwater te maken.
De kwaliteit van drinkwaterbronnen staat in toenemende mate onder druk en is de afgelopen jaren niet significant verbeterd. Verontreinigingen afkomstig uit de landbouw, industrie en huishoudens zorgen ervoor dat de kwaliteit van drinkwaterbronnen eerder slechter wordt. Uit verschillende rapporten, zoals het Rli-rapport ‘goed water goed geregeld’ (2023), blijkt dat in een groot deel van de winningen voor drinkwaterproductie probleemstoffen in normoverschrijdende concentraties worden gevonden. Daarnaast is ‘vergrijzing’ van het grondwater een toenemend probleem: lage concentraties van een cocktail van stoffen zijn vrijwel overal aanwezig.
Naast de Rli constateerde ook de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) eerder al dat het niet te verwachten is dat Nederland in 2027 voldoet aan de doelen van de KRW. Zonder aangescherpte beleidsaanpak lukt dit ook na 2027 waarschijnlijk niet. Dit levert problemen op voor onder andere de drinkwatervoorziening. De raad concludeerde ook dat overheden nog veel te weinig invulling geven aan hun wettelijke zorgplicht voor de bescherming van drinkwaterbronnen.
Ook uit de Tussenevaluatie KRW 2024, waarbij alle waterbeheerders in beeld brachten of ze met het huidige beleid op koers zijn om eind 2027 aan de KRW te voldoen, blijkt dat in 2027 naar verwachting niet voldaan zal worden aan alle KRW doelen. Ook niet als alle (voorgenomen) maatregelen tijdig worden uitgevoerd.
Voor drinkwaterbronnen is de conclusie dat – ondanks het doel om achteruitgang van de waterkwaliteit te voorkomen – de zuiveringsinspanning van de drinkwaterbedrijven aan het toenemen is. Dit omdat de drinkwaterbronnen niet (meer) aan de normen voor drinkwaterproductie voldoen. Slechts een klein deel van de (grond)waterlichamen voor drinkwaterproductie is op dit moment in goede toestand. Metingen aan de waterkwaliteit laten daarnaast een verdere achteruitgang zien dan uit de KRW-toets resultaten blijkt. Dit komt onder andere doordat veel relevante stoffen missen in de KRW-toetsen voor drinkwater, waaronder medicijnresten, PFAS en industriële verontreinigingen.
Voor meer informatie over dit thema staan wij u graag te woord.
